Na het inleveren van mijn identiteitskaart mag ik een plekje zoeken in de ontvangstzaal. Ik ga op een gammel bankje zitten. Recht tegenover me zie ik gezichten vanachter een raam. Ze lachen, schreeuwen, schelden, zwaaien en maken ruzie.

Even later staat er een jongetje voor mijn neus en tot mijn spijt moet ik zeggen dat dit niet het kindje is waarvoor ik op bezoek kom. Beteuterd wordt het kind weer terug naar buiten gestuurd. Dan zie ik mijn jongens. Lenin, Arturo en mijn petekind Carlos Joel. Er verschijnt een prachtige glimlach op hun gezichten wanneer ze me zien. Ze drukken me plat in een enthousiaste ontvangstknuffel. Ze stinken, zien er onverzorgd uit en Carlos Joel loopt op blote voeten. Hij heeft geen slippers.

Carlos Joel was een van de zeven jongens waarmee ik als vrijwilliger iedere avond werkte. Na veel ernstige problemen en drie weglooppogingen is hij in augustus 2010 dan echt spoorloos verdwenen. Niemand heeft enig idee waar hij kan zijn. Hij heeft geen familie en de gedachte dat hij ergens op straat zal zwerven is vrij reeel.

Ik ben sinds een jaar terug in Honduras en er is in dat jaar geen week voorbijgegaan waarin ik niet aan hem gedacht heb. De onbegrensde Carlos Joel. De knuffelige Carlos Joel. Hij die altijd hetzelfde verhaaltje van aap Jorge wilde horen. Hij die altijd meezong met de radio, mijn hand als microfoon. Hij die iedere avond weer opnieuw in een deuk lag bij het naar bed brengen bij het slaapritueel. Carlos Joel. Een prachtige jongen met een unieke lach. Ik heb vaak stiekem gedacht dat zijn leven er kleurrijker zou hebben uitgezien als zijn verstandelijke beperking een wat grotere stempel op zijn leven had gedrukt. Dan had ie geen idee gehad van weglopen, van een bus nemen en verdwijnen in de boze grotemensen wereld.

Nu zit hij naast me op het gammele bankje. Hij is dezelfde en tegelijkertijd compleet anders. Hij weet alles nog. En er klinkt weemoed in zijn stem. Herinneringen van activiteiten, van feesten, van spelletjes, ze komen allemaal boven. Bij hem en bij mij. Ik hoor de Carlos Joel die ik ken maar zie zijn nieuwe, grovere, aan het straatleven aangepaste versie. Hij grist wat etensresten van de vloer en vraagt me om geld. Hij verteld over zijn afgelopen jaar op straat. En hoe moeilijk dat dat was.

Een week geleden vertelde iemand me dat Carlos Joel gezien zou zijn in IHNFA, een van de staatsweeshuizen in Tegucigalpa. Huizen waar wees-en straatkinderen onderdak kunnen krijgen voordat ze op een structurele plek kunnen wonen. Officieel gezien voor maximaal 2 maanden. Er is plek voor ongeveer 20 jongeren per huis. In de realiteit wonen er ruim 60 jongens, soms langer dan een jaar. Het schort aan persoonlijke hygiene. Er is geen geld voor verzorgingsproducten. De jongens hebben niet eens een tandenborstel of tandpasta. Ze hebben geen zeep om zich te wassen en geen wasmiddel om hun kleren mee te wassen.

Lenin en Arturo, twee broers die bij ons zijn opgegroeid, en de rancho na jarenlang probleemgedrag hebben verlaten, zien er wat hoopvoller uit. Ook zij stinken en hebben kapotte kleren aan, maar hebben op z´n minst slippers aan hun voeten. Daar waar Carlos Joel , buiten het definitief wonen in een ander soort staatsweeshuis, weinig toekomstperspectief lijkt te hebben, daar lijkt de weg naar oplossingen voor Lenin en Arturo nog open te liggen.

Aan het einde van het bezoekuur moeten alle jongens afscheid nemen van hun bezoek. Ook ik moet ´mijn drie jongens´, die ondanks alles in mijn hart zitten, in de stank en viezigheid achterlaten. Net voordat ik de deur uitloop zie ik nog een bekend hoofd. Ik ken hem, al ben ik zijn naam kwijt. Het is Randy, een volgend pittig verhaal van een jongen die de rancho na heel veel problemen achter zich heeft gelaten. 

Als je als ouders of familie niets in een kind stopt, hoe kun je dan verwachten dat het goed terechtkomt vraag ik me af...

Carlos Joel samen met Brayan op de foto.

Toen een zorgeloze veertienjarige, nu een zeventienjarige risicojongere

     Foto´s gemaakt door Hailey Rademacher, homecorrespondent NHP Honduras

We staan in de telefoonwinkel, Telma en ik. Om een internetmodem te kopen zodat ze d´r eigen internet ´cafe´ kan openen. Na het invullen van de complete gegevens van drie bekenden, het omschrijven van haar werk en het bemachtigen van een vast telefoonnummer van een vage buurman vraagt de man achter de balie naar haar huisnummer. Een leuke vraag. Ik geloof dat ik hier nog nooit een huis met een huisnummer heb gezien. Gelukkig volstaat de omschrijving van haar zachtgroen met olijfgroene huis, op de hoek van de doorgaande weg, tegenover een pulperia. Herinnert me aan het moment waarop ik tijdens het openen van mijn bankrekening een plattegrond moest tekenen van waar ik woon. Die ik vervolgens als officieel document moest ondertekenen.

Yamileth, een vrouw van 30 jaar met drie kinderen. Ze komt uit een van de buurdorpen en woont sinds een half jaar op de rancho om te revalideren. Ze moet na haar ziekte opnieuw leren praten, opnieuw leren lopen, alles opnieuw leren. Daarom is ze bij ons in het oma huis. Daar waar ze alle tijd heeft om haar oefeningen te doen en daar waar er altijd transport voor haar is om naar het ziekenhuis of naar de externe terapie te gaan.

Een prachtige warme vrouw die gelooft in het leven. Ze verteld me dat het niet gemakkelijk voor haar is om in een rolstoel te zitten, maar dat ze dankbaar is dat ze haar vrouwentaak, het op de wereld zetten van kinderen, tenminste al volbracht heeft. Dan ineens kijkt ze me verschrikt aan en zegt: jij bent 28 en nog niet eens begonnen met je vrouwentaak!

Het is tien voor 4 s´middags en ik ben dankbaar dat mijn intense werkdag er bijna op zit. Ik kijk er al naar uit om neer te ploffen op een van de banken van de NPH bus, de radio van mijn telefoon als wanna be mp3 speler in mijn oren, mijn ogen dicht en verder even helemaal niets. Ik zit twee minuten in de bus wanneer een stel meiden uit de buurdorpen die bij ons op de rancho naar school gaan, instappen. Lisandra komt naast me zitten. Grote frisse ogen, een prachtige pure lach. Ze begint te praten en stopt niet meer. Het is nationale dag van de vrouw, daarom heeft haar stiefvader haar naar oma in de stad gestuurd om feest te vieren. Haar enthousiasme en haar energie zijn aanstekelijk. Het is lang geleden dat ik zo´n mooi ogenschijnlijk onbeschadigd kind heb gezien. Dit is beter dan mijn radio in mijn oren, veel beter!

Santys, een jongentje van 2 komt een weekend logeren.Jenna en ik kijken hier al weken naar uit. We lopen twee minuten in de stad en zijn hoedje vliegt van zijn hoofd. Meegenomen door de wind en door de onderkant van een auto. Op zoek naar een nieuw hoedje wordt hij gefascineerd door de roltrap in de winkel. Tot zover gaat alles goed. Dan proppen we onszelf in de krappe rapedito die ons via scherpe bochten naar Jenna´s huis zal brengen. Ik probeer plaats te creeren voor de enorme tas met kleding, luiers en knuffels terwijl Santys half slaperig op mijn schoot hangt. Rechts van me duwt iemand in het gangpad bijna een elleboog in mijn oog. We vertrekken. Bij iedere helling en bocht die we nemen zet ik me met een arm met kracht af om niet van de losliggende banken te vliegen. Mijn andere arm omknelt Santys. Na een halfuur op en neer stoeken ben ik dankbaar dat we eruit kunnen. Godzijdank komt de chauffeur van de rapedito ons achterna rennen met de verloren schoen van Santys. Duizendmaal respect voor alle vrouwen die dit dagenlijks moeten doen.

Lfs Dot

Rosa Lilan. Een prachtige meid. 16 jaar en een voorbeeld voor iedereen. Zij had alle reden om boos te zijn op de wereld. Om verbitterd te zijn. Om niet meer in God te willen geloven. Om haar zin in het leven te verliezen.

Haar vader is vermoord toen ze een klein meisje was. Haar oudste zus overleden door verbranding met een pot heet water. Haar andere zus is spastisch geraakt en verliest iedere dag opnieuw een beetje van haar mogelijkheden. En haar moeder is twee jaar geleden op de rancho overleden aan kanker.

En ondanks dat alles had Rosa een gigantische levenslust. En was haar geloof in God sterk. Ze was supersociaal en betekende alles voor haar broers en zussen, voor haar vriend en voor haar beste vriendinnen. Ze had zin in het leven. Wilde verpleegkunde studeren om later voor Eda, haar zus, te kunnen zorgen. Ze accepteerde haar weg in het leven, en ze kon vergeven waar een ander in boosheid zou achterblijven. Zo puur. Zo eerlijk. En zo mooi.

Op 31 december is ze overleden na een val van de trap. De vreugde op de rancho voor een oudejaarsfeest met vuurwerk en chocolade maakte plaats voor nat betraande en besnotterde gezichten. Voor schokkende lichamen. Voor hartverscheurend geschreeuw en gekerm. Voor ongeloof. Voor steun. Voor boosheid. Voor onmacht. Voor pijn. Voor pakken tisues. Voor brandende kaarsen. Voor Ave Maria´s. Voor bidden. Voor woorden zoekend maar niet vindend. Voor saamhorigheid. Voor elkaar meer dan ooit nodig hebben. Voor leegheid. Voor intens verdriet. Voor de vraag naar het waarom.

Het lijkt wel alsof alle prachtige voorbeelden een voor een bij ons vandaan worden geplukt.

Eind november is Glenda overleden. Een zeer ernstig lichamelijk en verstandelijk gehandicapte vrouw die ondanks de tegenwerking van haar lichaam steeds weer een prachtige lach op haar gezicht kon toveren. Een week later hebben we afscheid moet nemen van Krisly, een meisje met Down Syndroom die voor ons allen een wandelend waxinelichtje was zoals ze tijdens de kerkdienst iedereen langs ging om te knuffelen of hoe ze echt kon schateren van vreugde. Nog een week later is Juan Jose overleden, een jonge jongen met ernstige nierproblemen die eenzaam was en nooit de tijd heeft gekregen om zijn plek in onze familie te vinden. Vorige week Rosa Lilian die ons liet zien wat het is om van het leven te houden. En gisteren is Rosner overleden, een rustige man die als psycholoog in zijn korte tijd op de rancho de harten van onze meest pittige kinderen wist te veroveren.

Geef ons alsjeblieft de kracht om met z´n allen door te gaan, deze prachtige mensen in onze harten met ons meedragend!!

Heel veel liefs,

Dot

De nummerplaten met ´cuidemos nuestros bosques´ rijzen boven de donkere uitlaatgassen uit. Geld en telefoon verdwijnen in mijn bh als vaste opbergplaats als ik de straat opga. Balleadas, gegrilde maiskolven en verse papaya vinden gretig aftrek. De waanzinnige bergen, de kuddes koeien op straat en de inmens mooie sterrenhemel vormen het toneel in mijn leven. Kinderen met vieze snoeten in kapotte kleren en gehandicapten bedelen op straat. Daklozen graaien tussen het vuilnis en likken laatste restjes saus van wegwerpbordjes uit de vuilcontainer. In de vele dorpjes op het platteland staat te tijd stil. De geasfalteerde weg van Tegucigalpa naar de rancho heeft grotendeels plaatsgemaakt voor grind, kuilen en zand. Het geld wat bedoeld was om de weg te verbeteren schijnt door corruptie in het overheidsapparaat verdwenen te zijn. De enorme neerslag in juli en augustus heeft het land geen goed gedaan. Hele hellingen zijn ingestort waardoor inmiddels alweer begroeide zandhopen met uitstekende worstels de doorgaande wegen versperren. Bruggen zijn ingestort. Golfplaten huizen zijn onbewoonbaar geworden.

Ik woon in Tegucigalpa en reis iedere dag op en neer tussen twee compleet verschillende werelden. De harde stad en de natuurlijke rancho. Maar zonder die grillige stad met haar problemen was de rancho er niet, want onze kinderen komen uit die armoede, uit die gevaarlijke omstandigheiden en uit die wereld van verslavingen en misbruik.

Ruim zeven maanden na mijn afscheid ben ik weer terug op de rancho. De lagere school, de talleres, onze kerk, de twee klinieken, de bosbaden en de groente tuin, de centrale keuken. De rancho met al haar kinderen, jongeren, opa´s en oma´s en personeel heeft opnieuw mijn pad gekruist. Wat fijn om hier te zijn. Om weer deel uit te maken van het leven van onze kinderen! Om hun trotsheid te delen als ze hun examens hebben gehaald. En daarin mijn eigen trotsheid voor hen te ervaren. Om hun intense geluk te zien als ze stralen in hun toga´s tijdens de diploma uitrijking of wanneer ze in prachtige kleding quinceañoros zijn. Om ze moed in te praten als ze onmogelijk veel herkansingen moeten doen om over te gaan. Om mijn zorgen over slechte ontwikkelingen in hun gedrag met ze te delen en hen ook echt tot nadenken te kunnen zetten. Om tranen op te vangen en hun schokkende lichamen in mijn armen te voelen als het leven een onaangekondigde weg neemt. Om een glimlach te toveren op een eenzaam, in de steek gelaten gezicht van een nieuwkomer die zich zijn weg in de wondere wereld van de rancho nog moet vinden. Om kinderen samen te zien spelen waar ze eerst manipuleerden en ruzie maakten.

Het doet pijn om zoveel armoede en ellende te zien. Maar tegelijkertijd weet ik me weer omringt door de kinderen en jongeren die zo ontzettend in mijn hart zitten.

Ik ben er weer! Heerlijk!

Heel veel liefs, Dot

Alejandro Sanz en Marcela Gandara hebben plaatsgemaakt voor 3FM. 100% catracho koffie heet nu weer Douwe Egberts, of Markus Rood. Quesillo is weer gewone, echt lekkere kaas. Missen heet nu Honduras. Daar is nu Honduras. Nederland staat synoniem voor wennen. Voor koud. Voor anders. Voor bekend. Voor mijn eigen taal. Voor mijn eigen humor. Voor mijn eigen cultuur. Daar staat synoniem aan Magica Blanca. Aan balleadas. Aan overal kinderstemmen. Aan lekker liften in een open jeep. Aan pure liefde. Aan oog in oog staan met koeien op het pad in de stromende regen. Aan altijd bezig. Aan genieten. Aan ruimte. Aan padden, ron-rones en krekels. Aan mango. Aan onmacht. Aan waanzinnige bergen. Aan koffiezetten met een ´visnetje´. Aan ontzettende armoede. Aan maiskolven grillen in het kampvuur. Aan vrijheid. Aan die eeuwige medicijnverkopers in de bus, of die clown van wie je inmiddels ieder trucje kent. Aan freska-tandpasta. Aan emoties. Aan frustraties. Aan verbinding. Daar en hier hebben van plek gewisseld. Daar is nu hier en hier is nu daar. Hier en daar familie. De een wat groter dan de ander. Beide vertrouwd. Beide eigen. Beide mooi en moeilijk. Boosheid over 150euro voor een computerspelletje tegenover boosheid voor moeten bedelen om de operatie van je geliefde te betalen. Genieten van een bruine meegranenboterham tegenover genieten van gepureerde bonen. Frustratie door regels tegenover frustratie door corruptie. Tranen van weerzien en tranen van afscheid. Nederland-Honduras. Het klinkt als een voetbalwedstrijd. En wie weet wordt het dat ook. Tijdens het WK in Zuid-Afrika. Maar voorlopig rennen rood-wit-blauw en blauw-wit met sterren nog over mijn grasveld. De voetbal vliegt met hoge snelheid over het veld. Nooit gedacht dat ik, als niet- sportief wezen, mezelf ooit nog eens met een voetbal zou vergelijken!

Na twee jaar Midden-Amerika ben ik weer in Nederland...

Liefs Dot

De bus stoekt over hobbelige zandwegen. Steeds als er iemand instapt wordt deze met veel warmte en bravoure begroet. De nieuweling op zijn beurt ontpopt zich als een ware koning die zijn volk zijn mooiste glimlach geeft en iedereen een voor een begroet. Het charisma, de kracht en de trots van deze mensen heeft een heel eigen natuur. En ik vind het alleen maar ontzettend heerlijk om in deze Garifuna-cultuur te zijn. Voor mijn gevoel heb ik Honduras achter me gelaten. Als ik uitstap ben ik in Tornabé. De betonnen weg ziet eruit alsof ie nog geen dag oud is. Het is lunchtijd wat betekent dat onder zowat iedere boom clubjes mensen zitten te eten. Kinderen ruilen hun warme schooluniform snel om voor wat luchtigers. Het lijkt wel alsof ik overal nieuwsgierige kinderkopjes vanachter hutjes, waslijnen en bomen zie. Meisjes zijn standaard uitgedost met vlechtjes, kralen en plastic vlinders en bloemen in het haar. Mijn aandacht word getrokken door een wirwar van kinderstemmetjes. Ik gluur door de open deur naar binnen en zie een stuk of dertig prachtige kindertjes op gekleurde stoeltjes. De ene snoet is nog meer bedekt onder de rijst en bonen dan de andere. Ik ben niet de enige nieuwsgierige. Als ze zijn uitgegeten rennen ze allemaal naar me toe. En ze moeten natuurlijk allemaal op de foto. Even later legt een heel hartelijke leidster me uit dat deze kinderdagopvang een jaar geleden met behulp van donaties helemaal is opgeknapt. Iedereen die er werkt doet dat op vrijwillige basis. De ouders moeten dertig limpira per maand betalen voor het eten, wat neerkomt op net iets meer dan een euro per maand. Het is een kleine ruimte, maar de sfeer is super. De kinderen zijn welgemanierd en spelen vredig met elkaar. Ik ben niet gewend dat ik mijn tas onbeheerd op de vloer kan laten staan zonder dat gretige kinderhandjes door mijn spullen graaien. Maar deze kinderen zijn ingeïnteresseerd in mij en niet in mijn materie. Na meer dan een uur spelen en vertellen waar ik vandaan kom en wat ik hier doe, neem ik afscheid en vervolg ik mijn weg. Het beton stopt en gaat over in strand. Hier aan zee lijkt de enige activiteit het visvangen en viswegen te zijn. Onder een open rieten dakje hangt een weegschaal. En ook al heb je geen vis te wegen, dan nog is het een uitermate interessante ervaring. Het is een ware sociale ontmoetigsplaats, een komen en gaan van kinderen en vrouwen met teilen vis op het hoofd. Het viswegen zelf is een mannenactiviteit. Ondanks de drukte van de vele mensen en de voortdurende activiteit, hangt ook hier weer die kalme sfeer. Niemand heeft haast, is boos of geïrriteerd. Alles gaat zijn gangetje. Ook de bus heeft geen haast om weg te komen. De religieuze muziek schalt door de speakers en het enige wat ik zie en ruik is vis. In het volgende dorpje waar ik de bus uitstap is het bijna nog rustiger dan in Tornabé. Goed, het is dan ook siesta-time. Vrijwel iedereen die ik zie ligt te slapen in een hangmat. De wind blaast door de palmbomen en ik doe mezelf tegoed aan een koud biertje met uitzicht op zee. De eigenaar van het lege strandbarretje kluift aan zijn gefrituurde kip en verteld me ondertussen vanalles over het Nederlandse voetbalteam. Teruglopend naar de hoofdweg pikt een bus me op en geeft me een ´sightseeing´ door een volgend Garifunadorp. De zon is aan het zakken waardoor de levendigheid weer terug is. De vislucht heeft plaatsgemaakt voor de geur van vuur voor het avondeten en ik geniet nog even van alle hartelijkheid en relaxtheid voordat de bus me afzet in de realiteit.

Liefs Dot

Rosa, de begeleidster van mijn hogar heeft na een zwangerschap van vijfentwintig weken haar kindje verloren. Een jongetje. Als ik de slaapzaal binnenga zie ik haar op het bed liggen. Ze lijkt kleiner dan ooit. Ze heeft nog steeds een dikke buik. Ze wordt omringt door vrouwen die hun babietje in hun armen sluiten. Ik raak in een innerlijk gevecht met mezelf, word ontzettend boos omdat er geen faciliteiten zijn om vrouwen die hun kind hebben verloren in een aparte ruimte op te vangen. Het laatste wat we op dit moment willen horen zijn baby-geluidjes. Het laatste wat we willen zien zijn tranen van blijdschap bij de kersverse ouders. Ze vraagt me om een poging te doen om haar achtjarige zoon te zien. De portier blijft in zijn rol: het is voor kinderen niet toegestaan het ziekenhuis te betreden. Na alles wat ze in de afgelopen vierentwintig uur heeft meegemaakt mag ze niet eens haar zoon zien! Wat is dit voor wereld? Ook mij weigeren ze de toegang omdat ik geen familie ben, maar zodra iemand door het poortje gaat duw ik mezelf naar binnen. Op een broer na, die moet betalen om naar binnen te mogen (!) en haar zoon die ze niet mag zien, is er geen familie, dus wie zegt mij dat ik niet naar binnen mag?

Zij die altijd zo sterk is, die altijd vecht, ligt leeg op het onpersoonlijke ziekenhuisbed. Ze vraagt zich voortdurend af waarom en waarvoor God haar zo moest straffen. Ze was zo blij met deze zwangerschap, ook al is ze een alleenstaande moeder. Ze weet niet ineens waarom het mis is gegaan. Het enige wat haar verteld is, is dat een verkeerde fysieke beweging de complicaties heeft veroorzaakt. Zonder dat iemand hem echt heeft kunnen leren kennen is haar zoontje na twee uur vechten tot de wereld van de engelen gekeerd, zoals ze dat hier zeggen. God had een ander plan voor hem.

Na uren wachten moeten we boos worden om de resultaten van allerlei bloedonderzoeken te krijgen zodat we naar huis kunnen. De rit van nog geen tien minuten in ons busje zijn een ware kwelling. De slechte wegen helpen niet echt mee. Het t-shirt van haar zoon wordt snel uitgetrokken om het vocht wat ze verliest op te vangen. Vanwege de vieze lucht in de stad kunnen we de ramen niet opendoen, en de airco werkt maar half. Als we dan eindelijk thuis zijn, is de confrontatie daar. Direct naast de deur staat een iniminie kistje. Het enige wat ik hoor zijn stromende tranen. En luidkeels gebrul. Ik weet nu waar het woord hartverscheurend vandaan komt. Snel wordt ze op haar eigen bed gelegd. Het gordijntje wat de woonkamer scheidt van haar kleine slaapkamer vliegt voordurend open. De hele tijd lopen er mensen in en uit om haar te zien, om haar op te vangen. Om haar te troosten. Van lege melkblikken en aluminiumfolie maken we vazen voor alle bloemen die blijven binnenkomen. Het kistje wordt steeds weer geopend. Ik kan het niet geloven. Het kistje is zó klein, maar nog steeds véél te groot voor dit kleine lichaampje.

In het busje hebben we het over de babysterfte in Honduras. Over het hoge percentage van vrouwen die laat in hun zwangerschap hun kind verliest. Rosa durfde zelfs geen wiegje en kleertjes voor haar baby te kopen totdat het geboren was. En niet omdat ze aanleiding had om te geloven dat er misschien iets mis zou gaan, maar omdat er hier heel veel vrouwen zijn die hun kind verliezen. Ik krijg een heel rijtje van misschien wel vijftien namen te horen van begeleidsters op de Rancho die al hetzelfde hebben meegemaakt. Ik moet de gedachte dat dat misschien onnodig zou zijn geweest bij het hebben van goede medische en gespecialiseerde kennis, wegduwen. Ik weet dat ik een arm land woon, dat dit een ontwikkelingsland is. Maar dit is wel een heel confronterende manier om me dat te realiseren.

Tijdens de begrafenis draagt een begeleidster van de Rancho die zelf haar kindje na een zwangerschap van acht maanden heeft verloren, het lichtje kistje naar het graf. Zonder een mis, zonder een pastoor en zonder zelfs maar een kleine toespraak verdwijnt het kistje onder een enorme bult kleibrokken en graskluiten. Vanwege de felle zon en daardoor de enorme hitte worden de bloemen snel op het grafje gelegd en zonder ook maar iets persoonlijks aan deze gebeurtenis toe te voegen laten we het naamloze kindje achter op een veld met wilde bloemen. Het was de meest onpersoonlijke, en daardoor de meest bedroevende en teleurstellende begravenis die ik ooit heb meegemaakt. Ik bid dat zijn ziel vrij mag zijn als een vlinder en leg een veldbloem op de buik van aarde. Het ga je goed, lieve kleine inimini-man.

Liefs Dot

Aids was altijd een ver-van-mijn-bed-ziekte. Een abstract begrip. Het had iets engs, maar het kwam nooit dichtbij. Tot nu. Nu ik kunstzinnige therapie geef aan- en leef met een aantal van de jongens en meisjes met hiv is het ineens anders. Het is tastbaar en onzichtbaar tegelijk. Ik zie levendige kinderen. Die spelen, plezier maken, boos zijn, zich onbegrepen voelen, trots zijn. En tegelijkertijd zie ik kinderen die iedere dag weer een hand vol medicijnen moeten innemen. En die daartegen in opstand komen. Die niet afhankelijk van medicijnen willen zijn. Als ik ze zie spelen en genieten, als ik ze hoor lachen, hoor meebrullen op hun favouriete liedjes, vergeet ik soms dat deze kinderen met dit ongelovelijke ongeluk zijn geboren. Of erger- het op de meest oneerlijke en verschrikkelijke manier hebben opgelopen. En dit weten. Soms kun je hun ´geheim´ lezen, soms niet. De meeste van onze kinderen met hiv zijn klein voor hun leeftijd onder invloed van hun aids-remmende medicijnen. Een enkeling heeft een ingevallen gezicht wat zich als een van de bijwerkingen kenmerkt. Sommige van hen beseffen meer of minder wat het hebben van dit virus inhoudt, anderen (nog) niet. Soms wint de boosheid en willen ze zich niet inzetten voor school, want ´wat heeft het voor zin om te leren en te studeren als ik toch jong dood ga?´ Anderen verdringen die gedachten en maken grootse toekomstplannen. Het zijn allemaal, stuk voor stuk, mooie individuen die een heel oneerlijk iets met elkaar delen. Iets wat me ongelofelijk machteloos doet voelen. Iets wat me laat huilen van boosheid. Want natuurlijk kun je oud worden met hiv met de juiste medicijnen. Maar we weten allemaal dat er een risico bestaat dat deze prachtige kinderen te vroeg zullen sterven. Één van deze kinderen zit meer dan welk kind ook in mijn hart. Hem wil ik beschermen onder mijn grote moederkloek-vleugels. Iedere vezel in mijn lichaam komt in opstand als ik de gedachte toelaat dat hij misschien geen gerimpelde tachtigjarige opa wordt. Hij raakt iets in me. Zijn zachtheid, zijn oprechte liefheid, zijn gevoeligheid. Zijn heerlijke kroeshaar. Zijn witte blootgelachen tanden. Zijn eerlijkheid. Zijn alles. Afgelopen maandag is hij dertien geworden. De gele verjaardagskroon stak strak af tegen zijn slanke, donkere gezicht. Één grote glimlach toen hij zich realiseerde dat ik speciaal voor hem (en voor zijn hele hogar) cake-jes had gemaakt. Het voelde zichtbaar onwennig om op de tafel te staan om een luidkeels Nederlands hieperdehiep-hoera in ontvangst te nemen. (en niet alleen omdat je niet op de tafel mag staan :-) Terwijl we tijdens een groepsactiviteit maskers maakten en ik daarvoor zijn gezicht aan het ingipsen was, voelde ik de botten in mijn handen onder zijn ingevallen gezicht. Het is zó oneerlijk dat hij, en al die anderen, afhankelijk zijn van medicijnen om te kunnen leven. Om een toekomst te hebben. Vertel me alsjeblieft dat er een medicijn is uitgevonden dat het virus stopt. Dat iedereen met hiv en aids beter maakt. Ze een onbezorgde toekomst geeft. Of beter, zeg me dat aids niet langer bestaat. Dat het uit de wereld is, opgelost door een fee met een toverstaf....Alsjeblieft, geef mijn grote, kleine held en al die anderen, de tijd om hun dromen na te jagen.

Lfs Dot

Een clubje kinderen kijkt een film. Het is doodstil in de ruimte. Dat klinkt normaal, maar dat is het niet. De kinderen zijn stil omdat ze teleurgesteld zijn, of verdrietig, of omdat ze zich alleen gelaten voelen. Dia de Visitas. Het overgrote deel van de kinderen kijgt bezoek van hun familie. Maar niet allemaal. En het zijn steeds weer dezelfde kinderen die nooit bezoek ontvangen. Op wie nooit iemand wacht, voor wie niemand lekker eten heeft gekocht, of een mooi t-shirt. Voor hen hebben we een spelletjeswedstrijd georganiseerd. Voor even laten ze hun gevoelens voor wat ze zijn en gaan ze op in het spel. We maken gekke videofilmpjes, trekken gekke bekken voor de camera, verkleden ons met de kleding die we aan hebben, hoppen hinkstapspringend over een gammele brug, doen dierengeluiden na, schminken onszelf in onze teamkleuren tot aan onze oren, haren en armen toe. Na het eten van de hotdogs en de extra lekkere lunch spelen de kinderen heerlijk in het water. Iedere sprong, duik en gekke watercapriool moet worden vastgelegd op de camera. In de speeltuin bestormen ze elkaar in een graai naar het snoep dat uit de piñatas op het gras terechtkomt. Gezichten verdwijnen onder het slagroom van de taart. De kinderen genieten zichtbaar. Maar toch, ook zij hadden dolgraag hun families ondersteboven geknuffeld....

Uren wachten ze op hun familie. Hun ooms, tantes, opa´s en oma´s hebben toegezegd om te komen. De kinderen zijn opgetogen. Hebben hun mooiste kleren aan. Durven amper buiten te spelen vanwege de angst om vies te worden. Spelletjes en films leiden hen voor even af. Maar toch. Je hebt geen woorden nodig om te begrijpen wat er in deze kinderen omgaat. Ze vragen zich af waar hun familie blijft. En waarom ze er nog niet zijn. Ze worden ongeduldig en boos, of raken teleurgesteld. Maken ruzie met andere kinderen of kruipen weg in een hoekje waar niemand hun waterige ogen kan zien. Sommige kinderen zijn stiekem opgelucht. Ze hoeven hun alcolistische of agressieve vader niet onder ogen te komen. Anderen, wiens vader op een andere manier een grote schurk is geweest, voelen zich afgewezen. Want néé, ze willen die man niet nog één seconde langer hoeven te zien. Maar já, ze willen de bevestiging krijgen dat hij van ze houdt. Wat ook hun achtergrond is en wat ook hun relatie is met diegene die heeft beloofd om te komen, één ding delen ze allemaal. Na een hele dag tevergeefs wachten op hun families, is hun stemming in wat voor vorm dan ook, honderd procent omgeslagen...

Overal zie je blije gezichten. Blootgelachen tanden en twinkelende ogen. Ze zijn zichtbaar voldaan. Want ze zijn herenigt met hun families. Een grasveld vol geluk. En vol taart en cadeautjes. Tekeningen en foto´s worden uitgewisseld. Ze vergeten voor even waar ze zijn en gaan op in het moment. Bij sommige zie je een zekere opluchting. Want je weet maar nooit of je familie wel écht komt. Maar ze zijn er. Dus ze houden van mij. En zijn mij niet vergeten. De tijd vliegt voorbij en het afscheid nadert. Sommige kinderen houden zich groot. Meten zichzelf een nonchalante houding aan. Anderen doen tevergeefse pogingen om zichzelf mee te smokkelen met hun families. Weer anderen omknellen zichzelf in krampachtige omhelzingen. Voor niemand is dit een gemakkelijk moment. Boos, verdrietig of emotioneel van de kaart keren ze terug naar hun hogars. Ze willen niet langer op de Ranch zijn. Maken wegloopplannen. Of huilen uren aan een stuk door. Of hervinden hun spreekwoordelijke muur die hun emoties buiten de deur houdt. Sommige vergeten hun verleden en vragen zich af waarom ze niet altijd zo´n fijne tijd met hun families kunnen hebben. Anderen kunnen juist door de komst van hun familie hun achtergrond niet vergeten. En weer anderen storten zich op het maken van een aftelkaart. Tot de volgende keer dat ze weer die echte bloedverwante- liefde kunnen ervaren..

In welke groep de kinderen zich ook bevonden. En of het nou de spelletjes, taart en snoep zijn, de hoop dat tante de volgende keer wel komt of het weerzien met hun families...Iedereen kijkt alweer uit naar de volgende Dia de Visitas. 

Lfs Dot

¨Een kind dat ik eigenlijk niet zo heel goed ken kruipt op mijn schoot. Hij nestelt zich tegen me aan, strekt zich uit en laat mijn vingers in zijn korte krulhaar krioelen. Zich overgevend aan de aandacht, genietend. Zijn hart bonkt rustig onder mijn hand. Word ik sentimenteel of is het normaal dat ik zo intens geniet van dit kleine moment?¨

¨Daar stonden we dan met een hele berg kinderen. Ik mooi achteraan, uit het zicht. Half te playbacken, half te mompelen. Nooit gedacht dat ik dit moment zo zou gaan koesteren. De radio-walkietalkie onder de neus van de kinderen. De hele ranch kon onze kinderen luidkeels horen zingen voor moederdag. Kippenvel.¨

¨In de bus op weg naar Tegucigalpa werd ik geraakt, door een brief. Een kindje van 1 met kanker. Zijn enige overlevingskans kost hem 12000,- limpiras. Ongeveer vierhonderd euro. Een voorraadje kopietjes en mensen met een hart moeten zijn redding zijn. Hoe oneerlijk is de wereld dat het leven van je kind in handen ligt van de welwillendheid van anderen, van onbekenden? Wanneer gaat de wereld eindelijk vooruit en hoeven de mensen de straat niet meer op om de gezondheid van hun gezin veilig te stellen?¨

¨De boormachine buiten draait op volle toeren. Ik kan mijn kind amper verstaan. De zee doet pogingen om zich via de speakers van mijn laptop verstaanbaar te maken. Ontspanningstherapie. Ineens kijkt het kind me aan en fluistert ´wat was dat?´ Ik kijk hem vertwijfelend aan. ´Een vogel, er vliegt een vogel boven de zee, luister maar....¨

¨Vooral de duim krijgt h´m niet altijd even goed in bedwang. Isabela heeft voor het eerst van haar leven een schaar in haar hand. Verstandelijk gehandicapt zijn staat in deze cultuur nog weleens op gelijke voet met het niet hebben van mogelijkheden. Negentien jaar en wat een wil om te leren! Het papier ligt in kleine stukjes voor haar. Je hoeft maar één seconde naar haar twinkelende ogen te kijken om te zien dat ze intens geniet van dit moment. En ik met haar. Wat een overwinning!¨

¨ Ineens was daar de overgang. De roze panter waaraan ze weken had gewerkt, was niet langer dat platte vlak op de tafel. Hij had een naam, kon praten en bewegen en stak nog net boven de tafelrand uit. Het was helemaal stil in mijn lokaal, op dat zachte stemmetje na. De roze panter leefde in zijn eigen wereld. Zong zachtjes, dansde een beetje. Er veranderde iets daar onder de tafel. Niet alleen de vilten pop kwam tot leven. Ook diegene die hem ´bestuurde.¨

¨De tekening waaraan ze verleden week zo enthousiast heeft gewerkt ligt voor haar op tafel. Alles wat haar hele zijn bepaald, bestaat op dat moment uit angst. Faalangst. Met deze tekening kan ik nooit de wedstrijd winnen. Kijk hoe lelijk die auto is! Het kruis op de kerk staat scheef! En van die rolstoel klopt helemaal niets! Ze krast wat op het midden van het papier. ´Nu is de tekening helemaal verpest!´ Ik grijp in. Die krassen zijn geen krassen. Dat is het meer waaraan je rivier verbonden is. Of het is een ballon waar die jongen mee speelt. De stemming slaat om. De huizen krijgen kleur, er verschijnen overal op papier bloemen en de zon krijgt een glimlach. En zij ook. Van oor tot oor!¨   

Liefs Dot

De kilometerstand staat op 1292, de auto zit onder de stof en modder, we zijn ruim achthonderd foto´s rijker, onze kleren zijn ´rijp´ voor de wasmachine en onze ogen worden alsmaar kleiner. We hebben er een waanzinnige vakantie opzitten waarin we een groot deel van het land hebben doorkruist in onze overvolle, feloranje vriend. We hebben armoede en rijkdom gezien, bergen, strand, akkers vol met suikerriet en megaplantages vol met palmbomen. We hebben onze hersenen gebroken over wat voor vreemde vruchten er steeds in volgeladen vrachtautos´s voorbij kwamen rijden. We hebben prachtige zonsondergangen gezien. We hebben ons in het zweet geklauterd om watervallen te kunnen bewonderen. We hebben aapjes gezien, leguanen, tucans en gekke knaagdieren. We hebben ons verbaasd over de slechte wegen. Genoten van de karren met paarden en ezels. Cultuur gesnoven. Zijn geschiedenisverantwoord bezig geweest. Hebben vogeltjes gespot vanuit een bootje met pannekoeken met blueberry´s in de hand. We raakten gewend aan hoe idioot iedereen hier rijdt. We begonnen het gewoon te vinden dat kippen hier in bomen zitten. We leerden dat alleen de ´snelwegen´ hier altijd verhard zijn al hebben de autowegen toch ook echt een dikke lijn op de kaart. We kwamen erachter dat de bloeitijd van de orchideeën hier nog moet komen. We werden heel flexibel in het veranderen van onze plannen vanwege het wisselvallige weer en kwamen terecht in een waanzinnig mooi ongerept natuurgebied waar waarschijnlijk nog nooit een toerist is geweest aangezien het een afgesloten gebied bleek te zijn :-) De ene dag kietelde het zand en water tussen de tenen, de andere dag kleurden onze schoenen bruin van de modder. Het was een vakantie waarin de tegenstellingen elkaar afwisselden. Regen en zonneschijn. Woeste en kalme zee. Grotten en palmboomstrandjes. Uitgedroogde akkers en glibbere modderwegen.

Na elkaar bijna een jaar niet gezien te hebben kon ik papa en mama eindelijk weer in de armen vliegen en hen echte knuffels geven na al die nepknuffels via de mail. Ik had er ontzettend naar uitgekeken. En niet alleen ik was erg opgetogen voor hun bezoek, mijn adrenaline had ook ´mijn jongens´ aangestoken waardoor zij al dagen van tevoren riepen dat mijn ouders in hun hogar kwamen eten. En zelfs de andere vrijwilligers telden het aantal nachtjes af voor de komst van mijn ouders. Eenmaal in Honduras aangekomen kwamen papa en mama al meteen in de overweldigende, indrukwekkende en bizarre wereld terecht die Rancho Sante Fé heet. Met in iedere arm een van mijn jongens geklemd liepen mijn ouders naar de kerk om zich daar, nog geen twee uur na aankomst in deze totaal andere wereld, al meteen te laten omringen door alle honderen kinderen die de rancho rijk is. Tijdens het avondeten werden ze geconfronteerd met de armoede terwijl het eten van hun borden verdween omdat andere hogars onvoldoende te eten hadden. Ook het besef van wat onze kinderen wel niet moeten missen door het niet kunnen opgroeien in hun families maakte diepe indruk. De middag bij la posa stelde mijn ouders gerust. De kinderen konden lekker spelen in het water, overal zag je lachende gezichten, iedereen kreeg zelfgemaakte ijsjes en de een na de ander kwam vragen voor een foto. Mucho gusto bleek een moeilijk te leren zinnetje maar desalnietemin hebben mijn ouders heel veel kinderen en begeleiders leren kennen en via onze middagwandeling een indruk gekregen van de plek waar ik woon en werk. De boerderij met koeien, varkens en kippen was voor papa de highlight van de sightseeing. Na twee dagen vol met ranch-indrukken en de merienda bij de oma´s was het tijd voor avontuur. Na de huurauto te hebben opgehaald waren we er klaar voor. De taakverdeling ging als vanzelf. Mama op de achterbank druk in de weer met zakken brood, kaas, tomaten, pakjes melk en water. Papa op de bijrijdersstoel en ik achter het stuur. Via een kilometerslange onverharde hobbelweg reden we van Tegucigalpa via de smalle straatjes in Gracias naar de maya-ruïnes in Copan. Onderweg naar Lago de Yojoa sierden vele fruit-en viskraampjes het straatbeeld. Papa ontplooide zich als een ware rij-instructeur en met behulp van zijn aanwijzingen wist ik precies hoe ik de auto dwars door de kudde koeien heen moest manuvreren en hoe ik de enorme gaten in de wegen het beste kon omzeilen. Langzame tractors, heel veel drempels en ontzettend veel regen vulden de rijmiddag naar Tela en La Ceiba. Een rood-roze zon vormde ons uitzicht op de boot naar Roátan. Hele lappen koeienvlees, armoedige huisjes, gevlekte varkentjes en spelende kinderen in een onrustige zee herinneren ons aan Sambo Creek. Stoekend in een klein bootje over de golven bereikten we de eilandjes van Cayos Cochinos. Ananas, ananas en nog eens ananas was wat we zagen op weg naar Pico Bonito en tenslotte brachten uitgestrekte akkers, een geïmproviseerde brug, heel veel onduidelijke wegwijzers en druk toeterende auto´s en bussen ons naar onze eindbestemming San Pedro Sula. Na twee weken door Honduras te hebben gecrosst en overladen te zijn met heel veel indrukken van dit mooie, maar tegenstrijdige land moesten we met vochtige wangen en rood behuilde ogen afscheid van elkaar nemen. Het was super. Muchisimas gracias….Los quiero mucho!

Heel veel liefs, Dot

Gekleurde bloemen omringt door heel veel groen sieren het straatbeeld. ´Gekke´ pluizige beestjes met lange neuzen spelen langs de kant van de weg. In de bomen zie je de gorilla´s zitten. De bus vervolgt hortend en stotent haar weg. Gekleurde plastic zakken vol met eten worden aan de buschauffeur gegeven die ze op zijn beurt een halfuur of een uur later aan de nieuwe eigenaar overhandigt. Drie kindertjes op één fiets die zonder angst de hobbelige berghellingen afcrossen. Opa met zijn jampotglazenbril die zijn siesta doorbrengt op een kratje bier voor een pulperia. Een baby van vier maanden met keurige zwarte lakschoentjes. Een jongen van zes behangen met gouden sieraden die door vaderlief met aftershave wordt ´ingesmeerd´. Zwijmelmuziek uit de 90er-jaren die uit de luidsprekers van de bussen knalt. Apen die zonder angst voor je camera poseren. Een leguaan die zich dik maakt om je af te schrikken. Een babietje op het stuur van een fiets geplant. Een luiaard in het regenwoud. Piepkleine orchideetjes in het bos. Gekleurde ieniemienie vogeltjes die druk met hun vleugeltjes klapperen. Pruttelende modderpoelen. Vulkanen in dekens van wolken vanwege het slechte weer. Stenen die onder je voeten af´brokkelen in een poging om in windkracht honderd zonder zicht een krater te beklimmen. Felgekleurde bloemen op de witte grafstenen. Een tucan hoog in de boom. Jonge jongens met de rode haarverf nog op hun voorhoofd die tienermeisjes proberen te imponeren. Kikkertjes met grote rode ogen. Schuilen vanwege de harde regen tussen de banaantjes. De lelijkste kerk ever. Een bus die er twee uur overdoet om een afstand van 37 km af te leggen. Kabbelende beekjes en overweldigende watervallen. Hordes toeristen en overladen tourbussen. Rode koffiebesjes met de regendruppels op hun buikjes. Verdwalen mét gps op de top van een vulkaan. Een dik klein harig beest die vlug wegsnelt zodra hij je in zijn vizier krijgt. Bergen meloenen langs de weg. Een hert in een verlaten bos. Waterige biertjes. Een schichtig eekhoorntje die verdwijnt in een palmboom. Waanzinnige regenbogen. Vissersbootjes op zee tijdens de zonsopkomst. Welkom in Costa Rica. Ondanks al het toerisme een mooi land. Ik heb genoten van de ´gewone, kleine´ dingen. Van de openheid van de mensen. Van hun enthousiasme en hun trotsheid op hun land. Van de vele rare beesten. Van het groen. Van de kleurrijke bloemen. Van het klimmen en klauteren op vulkanen hoewel mijn conditie dat eigenlijk niet toeliet. Van het ontmoeten van nieuwe mensen en hun verhalen. Van het stoeien met geld. Van het dagelijkse leven. En dan de overstap van dat ´gepolijste´, toeristische maar nog steeds mooie land naar de puurheid in Nicaragua waar verkopers zich luidschreeuwend in de overvolle bussen wurmen in een poging om gemarineerde kip met rijst, ijs, snoep, sokken, cd´s en dvd´s, ondergoed, fruit, handdoeken, tomaten, frisdrank, ´loempia´s´, gevulde tortillas, maïs, koek etc. aan de man proberen te brengen. Waar je al wandelend sigarenplantages tegenkomst met vulkanen op de achtergrond. Waar trucs vol met bananenbladeren over de stoffige zandwegen scheuren. Waar een trotse bierbuikerige vader een varken slacht voor de bruiloft van zijn 21jarige dochter. Waar ik met een vuurrood hoofd als een aapje op weg naar de top van een vulkaan klauterde. Waar ik genoot van de koeien, van nog meer koeien en van ontzettend, gigantisch veel koeien . Waar ¨Sjaak´ zonder tanden het gaspedaal van zijn bus goed wist in te trappen. Waar ik steeds weer uitgleed tijdens de slipperige, modderige klauterwandelingen. Waar ik ontzettend moest gniffelen om de reusachtige opblaaskerststallen op de daken. Daar waar je overal Celine Díon hoort, op straat, in eetkraampjes en in de bussen. Daar waar een krakkermikkig bootje rustig de tijd neemt om je terug naar de bewoonde wereld te brengen. Daar waar je beland in luidruchtige markten en daar waar je kunt genieten van rustieke berglandschappen. Daar waar ik me bevond in de meest waanzinnige natuur allertijden. Daar waar de mensen nog echt puur en hartelijk zijn. Daar waar je gallo pinto eet zonder gallo. Daar waar ik een verslaving ontwikkelde voor gefrituurde kaas. Daar waar je de overladen bussen wordt binnengeduwd en je op zoek moet naar je stoelnummer (?!). Daar waar kindertjes om je sinasappel ´bedelen´. Daar waar mijn broek na drie keer wassen nog steeds vies is. Daar waar een hartdokter ook verstand heeft van mystrieuze insectenbeten. Daar waar je omringt word door luidbrullende apen. Daar waar varkentjes poedelen in de zee. Daar waar de karren met ezels, paarden en uiteraard koeien het straatbeeld sieren. Daar waar de gekleurde huizen omringt worden door kleurige bloemen. Daar waar hele generaties kilo´s hout de bergen opsjouwen. Daar waar gerimpelde oude mensen vol trots hun rijen gouden tanden showen. Daar waar buiten proporties grote houten rendieren te koop worden aangeboden langs de kant van de autoweg. Daar waar smotsige kindertjes smakelijk hun kippepoot kluiven. Daar waar de tijd stil staat. Ik ben verliefd…..op Nicaragua…    

Liefs Dot